मुंबई |
लोकशाहीर, साहित्यसम्राट आणि समाजप्रबोधनाचे महानायक कॉ.अण्णा भाऊ साठे यांच्या द्वितीय कन्या शकुंतला अजित सपताल यांचे रविवारी पहाटे २.४५ वाजता प्रदीर्घ आजाराने निधन झाले. त्या ९२ वर्षांच्या होत्या. ब्रेन स्ट्रोक झाल्यानंतर त्यांच्यावर नालासोपारा येथील रुग्णालयात उपचार सुरू होते. उपचारादरम्यान त्यांची प्राणज्योत मालवली. अलीकडील काळात त्या नालासोपारा येथे मुलगा प्रशांत यांच्या निवासस्थानी वास्तव्यास होत्या.
त्यांच्यावर रविवारी नालासोपारा येथे निकटवर्तीयांच्या उपस्थितीत अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यांच्या पश्चात संजय, राजेश, प्रशांत ही तीन मुले, नंदिनी ही मुलगी तसेच नातवंडे असा परिवार आहे. शकुंतलाबाई यांचा विवाह इस्लामपूर येथील सुशिक्षित युवक अजित सपताल यांच्याशी स्वतः लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांनी जुळवून दिला होता.
बालपणापासूनच त्या कम्युनिस्ट पक्षाच्या बाल संघ आणि सांस्कृतिक कला पथकात सक्रिय होत्या. ज्येष्ठ भगिनी शांताबाई, रोझा डांगे, कमल व सत्येंद्र मोरे, प्रभाकर मिरजकर, सुमन मोकाशी (संजगिरी) यांच्यासह त्यांनी सांस्कृतिक चळवळीत सहभाग घेतला. पक्षाच्या मुखपत्रांच्या विक्रीचे कामही त्या आपल्या आई कॉ. जयवंताबाई साठे यांच्या समवेत उत्साहाने करत असत. लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे चिरागनगर येथे भूमिगत असताना पोलिसांचा ससेमिरा चुकवत पक्षाचे साहित्य व पत्रके त्यांच्यापर्यंत सुरक्षित पोहोचविण्याचे धाडसी कार्यही शकुंतलाबाईंनी केले होते.
अण्णा भाऊ साठे यांच्या अनेक कथा व कादंबऱ्यांच्या त्या प्रथम वाचक होत्या. त्यांच्या हस्ताक्षरातील मजकुरातील आवश्यक दुरुस्ती करण्याचे कामही त्या करत असत. साहित्याची विशेष आवड असल्यामुळे अण्णा भाऊ साठे यांच्या निधनानंतर त्यांनी त्यांच्या आठवणींवर आधारित लेख विविध दिवाळी अंकांत लिहिले. विशेषतः ‘फकिरा’ कादंबरीच्या लेखन प्रक्रियेविषयी त्यांनी मांडलेल्या आठवणी साहित्यविश्वात विशेष चर्चेचा विषय ठरल्या.
अण्णा भाऊ साठे यांच्या साहित्याचा, सामाजिक विचारांचा आणि राजकीय कार्याचा त्यांना सखोल अभ्यास होता. अण्णा भाऊंनी आपल्या एका पुस्तकाचे अर्पणही शकुंतलाबाई आणि शांताबाई या दोन्ही कन्यांना केले होते. शकुंतलाबाई सपताल यांच्या निधनामुळे लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या साहित्य, सामाजिक चळवळ आणि डाव्या सांस्कृतिक परंपरेशी निगडित एक महत्त्वाचा दुवा हरपल्याची भावना विविध साहित्यिक, सामाजिक व सांस्कृतिक क्षेत्रातून व्यक्त करण्यात येत आहे.
