अब्बास शेख
पुणे : मोबाईल आणि व्हॉट्सॲपच्या माध्यमातून होणाऱ्या सायबर फसवणुकीच्या घटना वाढत असताना नागरिकांनी आपल्या व्हॉट्सॲप खात्याच्या सुरक्षेकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज निर्माण झाली आहे. सायबर भामटे विविध कारणे सांगून व्हॉट्सॲपचा सहा अंकी व्हेरिफिकेशन कोड, ओटीपी किंवा टू-स्टेप व्हेरिफिकेशनचा पिन मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. हा कोड मिळाल्यानंतर संबंधित व्यक्तीच्या क्रमांकावर दुसऱ्या डिव्हाइसवर व्हॉट्सॲप सुरू करण्याचा प्रयत्न केला जाऊ शकतो.
व्हॉट्सॲपच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांनुसार, नोंदणीचा सहा अंकी कोड किंवा टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन पिन कोणत्याही व्यक्तीसोबत शेअर करू नये. खात्याच्या सुरक्षेसाठी टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन सुरू करणे आणि रिकव्हरीसाठी ई-मेल जोडणे उपयुक्त ठरते. तसेच ‘Linked Devices’ मध्ये आपल्या खात्याशी कोणती उपकरणे जोडलेली आहेत, याची नियमित तपासणी करावी.
फसवणुकीसाठी कोणते डाव वापरले जातात?
सायबर भामटे हे मित्र, नातेवाईक, कंपनीचे कर्मचारी किंवा व्हॉट्सॲपच्या प्रतिनिधीच्या नावाने संपर्क साधू शकतात. ‘तुमच्या नंबरवर चुकून कोड आला आहे’, ‘अकाउंट बंद होणार आहे’, ‘तुमचे व्हॉट्सॲप व्हेरिफाय करायचे आहे’ अशा कारणांनी कोड मागितला जाऊ शकतो. काही वेळा संशयास्पद लिंक पाठवून ती उघडण्यास किंवा बनावट ॲप डाउनलोड करण्यास प्रवृत्त केले जाते.
भारत सरकारच्या सायबर क्राइम पोर्टलनेही अनोळखी व्यक्तींकडून आलेल्या संशयास्पद लिंक किंवा फाइल्सवर क्लिक न करण्याचा आणि मोबाईलला पासवर्ड, पिन किंवा बायोमेट्रिक सुरक्षेने संरक्षित ठेवण्याचा सल्ला दिला आहे.
व्हॉट्सॲप सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय कराल?
१. टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन सुरू करा :
WhatsApp > Settings > Account > Two-step verification या पर्यायातून ते सुरू करता येते.
२. सहा अंकी व्हेरिफिकेशन कोड कुणालाही सांगू नका.
३. अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका.
४. ‘Linked Devices’ तपासा :
ओळखीचे नसलेले उपकरण दिसल्यास ते तात्काळ Log Out करा.
५. व्हॉट्सॲप आणि मोबाईलचे सॉफ्टवेअर नियमित अपडेट ठेवा.
६. संशयास्पद ॲप्स डाउनलोड करू नका :
ॲप्स केवळ अधिकृत Play Store किंवा App Storeमधूनच डाउनलोड करावेत.
अकाउंट हॅक झाल्याचा संशय आल्यास काय कराल?
आपल्या नंबरवर दुसऱ्या व्यक्तीने व्हॉट्सॲप सुरू केल्याचा संशय असल्यास तातडीने आपल्या नंबरवर पुन्हा व्हॉट्सॲप लॉग-इन करून आलेला व्हेरिफिकेशन कोड टाकावा. तसेच संबंधित सर्व उपकरणांची तपासणी करावी. आर्थिक फसवणूक झाल्यास विलंब न करता सायबर क्राइम हेल्पलाइन १९३० वर संपर्क साधावा. ऑनलाइन तक्रार राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलवरही करता येते.
‘सावधगिरी हाच सायबर फसवणुकीपासून बचावाचा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे. कोणताही व्हेरिफिकेशन कोड, ओटीपी किंवा पासवर्ड कुणालाही देऊ नका,’ असा सल्ला सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांकडून देण्यात येत आहे.
